گوهرشناسی و کانی های صنعتی

چکیده اسکارن منشاد در 40 کیلومتری جنوب یزد و حاشیه غربی خردقاره ایران مرکزی در همبری استوک گرانودیوریتی با واحدهای کربناته کرتاسه رخنمون یافته است. در این سامانه اسکارنی همیافتی کانیایی ولاستونیت، کلینوپیروکسن، اسپینل، کلینتونیت، فلوگوپیت، گارنت، ترمولیت- اکتینولیت، وزوویانیت، اپیدوت، کلسیت و کوارتز دیده می­شود. اسپینل از کانی­های گوهری این سامانه اسکارنی است که سبز رنگ، خودشکل و همسانگرد بوده و بر اساس نتایج تجزیه ریزکاو الکترونی، دارای ترکیب هرسینیت است. بررسی های کانی­شناسی و روابط پاراژنتیکی کانی­ها، موید تکوین اسکارن منشاد طی چند گامه دگرگونی است. در مراحل ابتدایی دگرگونی، کلینوپیروکسن در نتیجه هجوم محلول­های غنی از سیلیس به سنگ میزبان کربناته به وجود آمده­ و پس از آن اسپینل به­طور مستقل و یا از شستشوی اسیدی و کاتیونی پیروکسن شکل گرفته و منبع آلومینیم برای پیدایش کلینتونیت، فلوگوپیت، گارنت و وزویانیت را فراهم آورده است. اسکارن منشاد یک اسکارن از خاستگاه چندزادی است. 

چکیده استان کرمان در جنوب شرق ایران و از دیدگاه زمین‌شناسی در 4 زون زمین‌شناسی ساختاری سنندج – سیرجان، ارومیه – دختر، ایران مرکزی و مکران قرار دارد. زون سنندج سیرجان در محدوده مورد مطالعه علاوه بر انواع ترکیبات سیلیسی گوهری در سنگ‌های دگرگونی، دارای انواع گارنت، کردیریت، آندالوزیت در هونفلس‌ها، شسیت‌ها و اسکارن‌ها می‌باشد. زون ساختاری ارومیه – دختر دارای کانی‌زایی قیمتی و نیمه‌قیمتی در سنگ‌های دگرگونی و آذرین می‌باشد. کانی‌زایی نیمه‌قیمتی در سنگ‌های آذرین به صورت ترکیبات سیلیسی و دارای منشا آندزیتی و گرانیتی و در سنگ‌های دگرگونی اسکارنی همراه با گارنت قابل بررسی می‌باشند. گوهرزایی در زون زمین‌شناسی ساختاری ایران مرکزی، اطراف توده‌های آذرین درونی و بیرونی ناشی از سیلیس زایی و فعالیت‌های گرمابی می‌باشد. بخش شمالی زون مکران دارای افیولیت ملانژهای غنی از سنگ‌های الترامافیک دارای کانی‌های قیمتی و نیمه قیمتی از قبیل اسپینل، تیتانیوم، سرپانتین، الیوین است. اغلب گوهر سنگ‌های استان کرمان از خانواده سیلیس (کوارتز، عقیق، جاسپر و...) در مجاورت و با منشاء آندزیت‌ها می‌باشند.

چکیده هنرگوهرشناسی و گوهرتراشی، امروزه به شدت مورد استقبال و توجه قرارگرفته و به شغلی پر درآمد برای فارق­التحصیلان رشتۀ زمین شناسی و افراد دیگر با هر سطح سوادی درآمده است. شهرستان تفت واقع در20 کیلومتری غرب یزد با تنوع گوهرسنگها که در اثر نفوذ توده­های گرانیت شیرکوه، علی­آباد، خضرآباد و آدربلندان در سنگ­های رسوبی منطقه به ویژه تشکیلات آهکی کرتاسه سازند تفت به همراه تشکیلات آتشفشانی از جمله مناطق دارای پتانسیل گوهرسنگ­های قیمتی و نیمه قیمتی در استان یزد می­باشد.

چکیده کانسارسرب و روی کوشک در داخل تشکیلات اسفوردی شامل یکسری از توالی­های آتشفشانی- رسوبی با سن اینفراکامبرین قرار گرفته است. واریسکایت به‌صورت رگه‌های متقاطع در داخل کانسنگ پیریتی کانسار کوشک، در معدن روباز و زیرزمینی قآبل مشاهده است. براساس مطالعات XRD و میکروسکوپ الکترونی مشخص گردید که فرمول این کانی AlPO4.2H2O می‌باشد. این کانی در اثر عملکرد آب­های فسفات‌دار اکسیدان بر روی سنگ‌های آلومینیم‌دار مخصوصا شیل­ها تشکیل می‌گردد.

چکیده مویزانایت یا سیلیکون کاربید طبیعی یک کانی کمیاب است. در این مقاله به بررسی اولین گزارش مویزانایت
در ایران پرداخته میشود، که در یک سنگ متاسوماتیکی در همایندی با زونی ایت(Zunyite) در سازند هرمز در جنوب
کشور یافت شده است. برای اطمینان از عدم آلودگی نمونه توسط SiC مصنوعی موجود در بعضی از ابزارهای
مورد استفاده برای آمادهسازی نمونه میکروسکوپی، بارها از نمونه سنگ موجود توسط ابزارهای بدون SiC ،
مقطع گرفته شد و با یقین وجود SiC طبیعی برای نگارندگان این مقاله مسجل گردید. نمونه سنگ میزبان
مورد مطالعه یک سنگ متاسوماتیکی (سیلیسی شده) است و ذرات ریز میکرونی مویزانایت به رنگ آبی
کاربنی ( ppl ) و با برجستگی بسیار بالا به خوبی قابل تشخیص هستند. نتایج تجزیه طیف EDS میکروسکوپ
الکترونی روبشی گسیل میدانی ( FESEM ) نیز مهر تأییدی بر حضور این کانی در نمونه سنگ دارد.

چکیده Gem-quality transparent to semi-transparent crystals of demantoid from Bagh Borj, were examined by different conventional and advanced gemological methods. (XRD, EDXRF, XRF, Raman).
   This study focuses on garnets sourced from Bagh Borj (Kerman), using standard and advanced gemological methods as well as chemical analyses, XRD, energy dispersive X-ray fluorescence (EDXRF) and Raman spectroscopy.
   The results of XRF showed that the content of Cr and V in most samples is high, with some samples containing a Cr₂O₃ content up to 0.032%. This suggests that Cr is the primary chromogenic element of Bagh Borj area demantoid, but the role of vanadium cannot be ignored.
   Raman spectroscopy revealed absorption peaks near 868 cm^-1, 816 cm^-1 and 517 cm^-1, associated with (Si–O)_Str vibrations (Si–O stretching vibration), and absorption peaks are displayed near 358 cm^-1, related to the rotation of SiO₄–R(SiO₄)^4-, and the peaks near 517 cm^-1 are related to (Si–O)bend vibrations (Si–O bending vibration). Additionally, related absorption peaks near 164 cm^-1 are attributed to the translation of SiO₄–T(SiO₄)^4-, and absorption peaks near 226 cm^-1 are associated with the translation of X²⁺–T(X²⁺) (X²⁺ represents divalent ions).
   The high pressure mineral assemblage (amphibolite, garnet-amphibolite, kyanite-garnet-amphibolite, hornblendite and epidote-amphibolite), indicated that the studied garnet from serpentinite was formed through high pressure metamorphism, during the subduction zone serpentinization.