1
گروه زمینشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2
گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه یزد، یزد، ایران
10.22067/gemiran.2026.48506
چکیده
اسکارن منشاد در 40 کیلومتری جنوب یزد و حاشیه غربی خردقاره ایران مرکزی در همبری استوک گرانودیوریتی با واحدهای کربناته کرتاسه رخنمون یافته است. در این سامانه اسکارنی همیافتی کانیایی ولاستونیت، کلینوپیروکسن، اسپینل، کلینتونیت، فلوگوپیت، گارنت، ترمولیت- اکتینولیت، وزوویانیت، اپیدوت، کلسیت و کوارتز دیده میشود. اسپینل از کانیهای گوهری این سامانه اسکارنی است که سبز رنگ، خودشکل و همسانگرد بوده و بر اساس نتایج تجزیه ریزکاو الکترونی، دارای ترکیب هرسینیت است. بررسی های کانیشناسی و روابط پاراژنتیکی کانیها، موید تکوین اسکارن منشاد طی چند گامه دگرگونی است. در مراحل ابتدایی دگرگونی، کلینوپیروکسن در نتیجه هجوم محلولهای غنی از سیلیس به سنگ میزبان کربناته به وجود آمده و پس از آن اسپینل بهطور مستقل و یا از شستشوی اسیدی و کاتیونی پیروکسن شکل گرفته و منبع آلومینیم برای پیدایش کلینتونیت، فلوگوپیت، گارنت و وزویانیت را فراهم آورده است. اسکارن منشاد یک اسکارن از خاستگاه چندزادی است.
