زمین شیمی و خاستگاه ذخیره کرندوم همدان، شمال غرب ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

بیژن اعتمادی ¹

زهرا غلامی ²

¹ بخش علوم زمین، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز، ایران

² بخش علوم زمین، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز

10.22067/gemiran.2026.48063

چکیده

کانی کروندم (نوع سفایر آبی) در بخش مرکزی دایکهای آپلیتی-پگماتیتی مرکب (پگماتیتهای با ترکیب سینیتی)، مرتبط با مجموعه پلوتونیک الوند در منطقه همدان یافت می شود. تمام نمونه های آپلیتی و پگماتیتی از نظر درجه اشباع آلومنیم از نوع پرآلومینوس بوده و گرانیت نوع S هستند. مطالعات زمین شیمیایی بیانگر افزایش  Al2O3و  K2Oبا کاهش SiO2، در پگماتیت های کروندم دار است. افزایش نسبت  Al2O3/TiO2نشان می دهد که عنصر  Alدر سیال با دمای بالا و حاوی عناصر قلیایی با تشکیل پلیمرهای مانند  Na-Al-Si-Oاز مذاب خارج شده و در سیالات متاسوماتیک نهایی غنی شدگی نشان می دهد. تطبیق ترکیب شیمیایی کانی کروندم منطقه همدان بر روی نمودار تفکیک انواع ذخایر اولیه کروندم FeO -) Cr2O3 - MgO - V2O3در برابر FeO + TiO2 + Ga2O3)، تایید کننده منشا متاسوماتیک و تبلور مستقیم از مذاب قلیایی، برای تشکیل این ذخیره بود.

کلیدواژه‌ها

کروندم

سفایر

متاسوماتیسم

دایک مرکب

پگماتیت

سنندج-سیرجان

موضوعات

• گوهرشناسی و کانی های صنعتی

---