پیدایش انواع یاقوت کبود (Sapphire) در ایران زمین، (برخی نکات پتروگرافی و مطالعه ویژگی-های طیف‌سنجی UV- visible)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مرضیه غدیرپور ¹

محمدعلی مکی زاده ²

مهدی رنجبر ³

زهرا اعلمی نیا ⁴

¹ مرکز گوهرشناسی دانشگا ه اصفهان

² گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، ایران

³ دانشیار، دانشکده فیزیک، دانشگاه صنعتی اصفهان

⁴ دانشیار، دانشگاه فردوسی مشهد

10.22067/gemiran.2026.48061

چکیده

رخداد کانی شناختی کرندوم (سافایر) در سه نقطه از ایران زمین مورد بررسی قرار گرفته است که در سه محیط زمین شناسی متفاوت رخنمون یافته اند. الف) پگماتیت­های سینیتی باتولیت الوند (همدان)، ب) دگرگونه های متابوکسیتی و ج) دگرسانی­های گرمابی (آرژیلیک پیشرفته) وابسته به سامانه های اپی ترمال ایران مرکزی.
همیافتی های کانی شناسی این سه نقطه عمدتا به شرح زیر است:
Alvand pegmatite: Corundum + k- feldspar + quartz, tourmaline + muscovite + spinel
Metabauxite: Corundum + diaspare + chlorite + ilmenite
Advanced argillic alteration: Quartz + sericite
الف) پگماتیت های سینیتی فرایندهای دگرنهادی منجر به شکل گیری فنوبلاست های کرندوم در همراهی با اسپینل شده است. روابط پاراژنتیکی کانیها نشان می­دهد که شکل­گیری اسپینل- کروندم در ارتباط با واکنش­های تاخیری احتمالی سیلیس زدایی بوده است. ب) کرندوم به شکل رگچه­ای در زمینه متابوکسیت بهترین مورد گوهری را نشان می­دهد. ج) در دگرسانی آرژیلیک پیشرفته واکنش­های سیلیس زدایی شرایط مناسبی را برای نهشت کرندوم داده است.
رخدادهای پگماتیتی و متابوکسیتی از دیدگاه کیفیت گوهری (gem quality) قابل توجه هستند. در این تحقیق نخستین بار ویژگی­های طیفی (UV-visible) کانی شناسی سافایرها در آزمایشگاه نیز مورد بررسی اجمالی قرار گرفته ­اند.

کلیدواژه‌ها

کرندوم

سینیت پگماتیت

همدان

ایران مرکزی

موضوعات

• گوهرشناسی و کانی های صنعتی

---